آكادمي عربي مهدي ترابي

حروف زائد

حروفي است كه علاوه بر سه حرف اصلي فعل از آن استفاده شده است. اگر در جدول آورده شده در بالا دقت كنيد، ستون آخر آن به حروف زائد، اختصاص يافته است. حروف زائد در باب هاي افعال ثلاثي مزيد ، از طريق صيغه ۱ فعل ماضي بدست آورده مي شود. براي مثال در باب إفعال حرف زائد فقط أ است كه با توجه به صيغه ۱ فعل ماضي آن كه فعل است به دست مي آيد.

بزيادة حرف واحد = يك حرف زائد

بزيادة حرفين = دو حرف زائد

بزيادة ثلاثة حروف = سه حرف زائد

لازم يا متعدي بودن باب هاي افعال ثلاثي مزيد

در رابطه با لازم يا متعدي بودن باب هاي افعال ثلاثي مزيد بهتر است بدانيد كه دانستن اين موضوع و به ذهن سپردن آن به هيچ عنوان به دانش آموزان توصيه نمي شود. زيرا يك حكم كلي و قطعي در رابطه با اين موضوع وجود ندارد و اكثر اوقات با ترجمه كردن فعل لازم يا متعدي بودن آن مشخص مي شود.

در اين رابطه با اين موضوع فقط اين نكته را بدانيد كه باب هاي افعال و تفعيل غالبا متعدي هستند. همچنين باب انفعال غالبا لازم است. در رابطه با باب هاي ديگر همانطور كه گفته شد از روي ترجمه يا موارد ديگر لازم يا متعدي بودن آن را تشخيص دهيد.

براي مشاهده ادامه مقاله كليك كنيد.

خيلي از شما عزيزان اين روش ساختار اسم فاعل از فعل ثلاثي‌مجرد و ثلاثي‌مزيد را مي‌دانيد، ولي اين بار در آكادمي عربي استاد مهدي ترابي مي خواهيم ببينيم در تست‌ها به چه صورت از اين موضوع سؤال مي‌آيد، پس با ما همراه باشيد. در ادامه شما مي‌توانيد ويدئو مربوط به  تست روش ساختن اسم فاعل از فعل ثلاثي‌مجرد و ثلاثي‌مزيد در كنكور را مشاهده نمائيد.

حتماً مي‌دانيد كه روش ساختن اسم فاعل از فعل هاي ثلاثي‌مجرد و ثلاثي‌مزيد با هم فرق مي كنند، پس در اولين قدم بايد به نوع فعل( ثلاثي مجرد يا مزيد بودن) توجه كنيد. ( هر فعلي كه بر وزن هاي ماضي و مضارع و امر جدول هشتايي باب هاي مزيد باشد ، ثلاثي مزيد است مانند : استخدم – انتشر – كاتَبَ و هر فعلي بر وزن فعل هاي آن جدول نباشد، ثلاثي مجرد است مانند : جلس يكتب.)

اسم فاعل از فعل هاي مجرد‌ثلاثي بر‌وزن (فاعِل- فاعِي- فالّ) است. مانند : عالِم – قاضي – حادّ

نكته:اسم فاعل از فعل‌هاي مزيد با«مُ» شروع مي  شود . مُنتظر – مُقيم – مقاتل

حل يك تست عالي كنكوري ( با « مُـ » تست نابود كن )

مثال:

عيّن اسم الفاعل من المجرّد الثلاثي:

۱)الّذين هم أهل المنّ و الإيذاء مبطلو صدقاتهم!

۲)المعتبر بالتجارب هو ذوالعقل السليم!            

۳)يتّبع الهوي من هو غارق في الجهل!            

۴)الكواكب مزيّنة سماء دنيانا!

در اين تست از ما خواسته شده اسم فاعلي را مشخص كنيد كه از فعل مجرد‌ثلاثي باشد .

در گزينه ۱ :كلمه « مبطل : باطل كننده» اسم فاعل از فعل ثلاثي مزيد است ( چون با مُـ شروع شده ) .

ترجمه جمله : كساني كه اهل منت گذاشتن و آزار رساندن هستند ، باطل كننده ي صدقه هايشان هستند.

در گزينه ۲ : كلمه « مُعتبر» چون با « مـُ» شروع مي شود قطعا از فعل ثلاثي مجرد ساخته نشده و كلمه ديگري هم براي بررسي نداريم.

ترجمه : عبرت گيرنده از تجربه ها داراي عقل سالم است.

در گزينه ۳ كلمه « غافل» به راحتي مشخص است كه اسم فاعل از ثلاثي مجرد مي باشد.

ترجمه جمله : كسي كه غرق در ناداني است ، از هوا و هوس پيروي مي كند.

در گزينه ۴ : كلمه « مُزيّنة» چون با « مـُ» شروع شده قطعا از فعل ثلاثي مجرد ساخته نشده .

ترجمه جمله :ستارگان زينت دهنده ي آسمان دنيايمان هستند.

اين تست از ما خواسته اسم فاعلي را مشخص كنيد كه از ثلاثي‌مجرد باشد پس با توجه نكات گفته شده پاسخ صحيح گزينه ۳ مي‌باشد (زيرا غارق بر وزن فاعل )كه از ثلاثي‌مجرد است.

دقت كنيد وقتي اسمي با «  مـُ » شروع مي شود اسم فاعل يا مفعولي است  كه از ثلاثي‌مزيد ساخته شده و تشخيص اسم فاعل يا مفعول بودن آن به حركت ما قبل  آخر بستگي دارد ( البته به جز كلمات بر وزن « مُفاعلة» كه مصدر هستند. )

مُنتظِر : اسم فاعل                               مُرسَل : اسم مفعول

براي مشاهده ويدئو مربوط به اين مقاله كليك كنيد.

در اين مطلب قصد داريم به موضوع منفي كردن فعل ها بپردازيم. منفي كردن افعال در عربي، از پايه دهم شروع شد و در پايه يازدهم كامل شد. منفي كردن افعال به چند دسته تقسيم مي شود. اين دسته‌ها عبارتند از منفي كردن فعل ماضي، منفي كردن فعل مضارع، منفي كردن فعل آينده و منفي كردن فعل امر. ما به توضيح هر كدام از اينها مي پردازيم. و در انتها يك حل تست را بصورت كامل به همراه ويدئوها خواهيم داشت.

منفي كردن فعل ماضي:

براي منفي كردن فعل ماضي از "ما" استفاده مي كنيم. بدين شكل كه به اول آن "ما" اضافه مي شود. شكل هر 14 صيغه فعل ماضي، بعد از منفي شدن هيچ تغييري نمي كند.

مثال: فعل ماضي: كَتَبَ (نوشت) ...... فعل ماضي منفي: ماكَتَبَ (ننوشت)

منفي كردن فعل مضارع:

براي منفي كردن فعل مضارع هم از "لا" استفاده كنيم. فعل مضارع هم بعد از منفي شدن، از نظر اعراب هيچ فرقي نمي كند.

مثال: فعل مضارع: يَذهَبُ (مي رود)..... فعل مضارع منفي: لايَذهَبُ (نمي رود)

منفي كردن فعل آينده:

براي منفي كردن فعل آينده بايد از "لَن" استفاده كنيم. حرف "لَن" را به اول فعل مضارع اضافه مي كنيم و آينده (مستقبل) منفي ساخته مي شود. حتما به اين نكته كه براي منفي كردن فعل آينده، به اول فعل مضارع "لَن" اضافه مي كنيم، دقت داشته باشيد. زيرا برخي دانش آموزان به اشتباه براي منفي كردن فعل مستقبل، به اول فعل مستقبل "لَا" اضافه مي كنند. كه اين اشتباه است.

فعل مستقبل: سَيَذهَبُ .... فعل مضارع: يَذهَبُ .... فعل مستقبل منفي: لَن يذهب

يادآوري: فعل مستقبل (آينده) از اضافه كردن "سَ" يا "سَوفَ" به اول فعل مضارع ساخته مي شود.

فعل مضارع: يَذهَبُ (مي رود) ...... فعل مستقبل (آينده): سَيَذهَبُ، سَوفَ يَذهَبُ (به زودي خواهد رفت، خواهد رفت)

منفي كردن فعل امر:

براي منفي كردن فعل امر از "لا" نهي استفاده مي كنيم. منفي فعل امر مي شود فعل نهي. نوع "لا" كه در فعل نهي به كار برده مي شود، از نوع جازمه است. يعني باعث مي شود فعل، مجزوم شود. لا نهي بر سر فعل مضارع مي آيد و آن را مجزوم مي كند.

در ادامه يك جدول از تمامي صيغه ها به همراه منفي آن ها آورده ايم. به آن ها خوب دقت كنيد.

حل تست

عين الخطا في نفي الافعال: (در منفي كردن افعال كدام گزينه غلط است؟)

• قولوا كلّ ما تعلمون ç لاتقولوا كلٌ ما لا تعلمون!
• لماذا وافق الأستاذ أن يوجّل لهم الامتحانç لماذا ماوافق الأستاذُ أن يوجّل لهم الإمتحان!
• التّلاميذ سيحضرون للامتحان في الأسبوع القادم ç التّلاميذ لاسيحضرون للامتحان في الأسبوع القادم!
• طلبت من الأولاد أن يجلسوا في تلك القاعه ç طلبت من الأولاد أن لايجلسوا في تلك القاعه!

بررسي گزينه 1

1_ قولوا كلّ ما تعلمون ç لاتقولوا كلّ ما لا تعلمون!

"قولوا" فعل امر است. همانطور كه گفته شد فعل امر وقتي ميخواهد منفي شود، بايد فعل نهي شود. "قولوا" مي شود "لاتقولوا". پس گزينه اول درست است و غلطي در آن وجود ندارد.

بررسي گزينه 2

2_ لماذا وافق الأستاذ أن يوجّل لهم الامتحانç لماذا ما وافق الأستاذُ أن يوجّل لهم الإمتحان!

"وافق" بر وزن "فاعَلَ" فعل ماضي است.  ماضي باب مُفاعله و ماضي ثلاثي مزيد است. وقتي منفي مي‌شود، بايد با "ما" منفي شود. پس "وافق" مي‌شود "ما وافق". كه بدرستي منفي شده است پس اين گزينه هم درست است و غلطي در آن وجود ندارد.

بررسي گزينه 3

3_ التّلاميذ سيحضرون. للامتحان في الأسبوع القادم ç التّلاميذ لا سيحضرون للامتحان في الأسبوع القادم!

در اين گزينه همانطور كه ميبينيد، اول فعل مضارع، "سـَ" آمده است پس فعل آينده است. آن هم آينده مثبت. حال اگر بخواهيم فعل آينده مثبت را منفي كنيم. به هيچ عنوان نميتوانيم از "لا" استفاده كنيم. يك نكته اي را بايد بدانيد اين كه: اگر فعلي با "سـَ" يا "سوف" آينده مثبت شده باشد، منفي شدنش فقط با "لَن" است. بايد "سـَ" يا "سوف" را از بين ببريم و بجاي آن "لَن" بگذاريم. بعد از آمدن آن بايد "ن" را هم در صورت وجود از آخر فعل حذف كنيم. پس فعل گزينه سوم غلط منفي شده است و پاسخ اين تست گزينه 3 است.

بررسي گزينه 4

4_ طلبت من الأولاد أن يجلسوا في تلك القاعه ç طلبت من الأولاد أن لايجلسوا في تلك القاعه!

" أن يجلسوا" يك فعل مضارع منصوب است، به معناي "كه بنشينند". كه به درستي بصورت "ان لا يجلسوا" منفي شده است. اين نكته مهم را در نظر بگيريد كه ممكن است "ان لا يجلسوا"، بصورت "الّا يجلسوا" هم نوشته شود. يك نكته ديگر را هم بهتر است در رابطه با عبارات مشابه "ان لا يجلسوا" بدانيد. زمانيكه قبل از "لا" يك حرف از دسته حروف عمل كننده، مانند حروف ناصبه و حروف جازمه، آمده باشد، آن "لا" نميتواند "لا" نهي باشد و "لا" نفي است.

براي مشاهده و دانلود مقاله "اينجا" را كليك كنيد.